Mae’r Ysgrifennydd Cyfiawnder Dominic Raab wedi cyflwyno polisi carcharorion trawsryweddol newydd o fewn fframwaith synnwyr cyffredin cryfach a fydd yn gwella diogelwch carcharorion ar draws Cymru a Lloegr ar y 27ain o Chwefror, 2023.

Mae rheolau newydd sy’n gwahardd rhai menywod trawsrywiol o garchardai merched yng Nghymru a Lloegr wedi’u hymestyn eu cwmpas, meddai’r ysgrifennydd cyfiawnder.

Roedd Dominic Raab eisoes wedi cyhoeddi ym mis Hydref na fyddai menywod traws sydd ag organau cenhedlu gwrywaidd neu sydd wedi cyflawni troseddau rhyw yn cael eu caniatáu mewn carchardai merched.

Dywedodd y byddai mesur pellach o gynnwys merched trawsryweddol yn euog o droseddau treisgar fel rhan o’r gwaharddiad yn rhan o’r polisi newydd.

Rhannodd Mr Raab i trydar: “Bydd ein polisi carcharorion trawsryweddol newydd yn dod i rym - fframwaith synnwyr cyffredin cryfach a fydd yn gwella diogelwch carcharorion ledled Cymru a Lloegr.”

“Fel rydyn ni wedi addo eisoes, ni fydd menywod trawsryweddol sydd ag organau cenhedlu gwrywaidd neu sydd wedi cyflawni troseddau rhywiol yn cael eu cadw mewn carchardai merched mwyach - oni bai yn yr achosion mwyaf eithriadol, sydd angen cymeradwyaeth benodol gan weinidog.”

“Rydyn ni wedi mynd un cam ymhellach - gan newid ein canllawiau fel na fydd menywod trawsryweddol a gafwyd yn euog o droseddau treisgar hefyd yn cael eu cadw mewn carchardai menywod prif ffrwd.”

Dywedodd elusen LGBTQ+ Stonewall ei bod yn hanfodol bod y gwasanaeth carchardai yn asesu pob carcharor yn unigol ac yn cynnal asesiadau risg manwl.

Stonewall: “mae’n hanfodol bod y gwasanaeth carchardai yn asesu pob carcharor yn unigol” .”

Daw ar ôl y dadlau ynghylch Isla Bryson, dynes drawsryweddol 31 oed a gafwyd yn euog o dreisio dwy ddynes cyn trosglwyddo o ddyn o’r enw Adam Graham.

Cafodd Bryson, 31, yn euog ym mis Ionawr ac aed â hi i Cornton Vale, cyfleuster benywaidd, lle cafodd ei chadw ar wahân tra’n aros am ddedfryd.

Yn dilyn protest gan wleidyddion a’r cyhoedd, cafodd ei symud i garchar dynion o fewn dyddiau. Ond dywedodd Mr Raab nad ymateb i achos Bryson oedd y rheolau.

Dywedodd fod y llywodraeth eisiau cael “agwedd ryddfrydol, sensitif, goddefgar” at y gymuned LHDT, sydd yn “dioddef llawer yn y wlad hon” gyda materion iechyd meddwl.

Yn y flwyddyn a ddaeth i ben ym mis Mawrth 2022, roedd 230 o garcharorion trawsrywiol allan o bron i 80,000 o garcharorion yng Nghymru a Lloegr, yn ôl ffigurau’r Weinyddiaeth Gyfiawnder.

O’r rhain, nododd 187 eu rhyw cyfreithiol fel gwryw a 43 fel benywaidd.